Vettius Valens: Yazgının Yasasına Boyun Eğmek

Bir kral tutsağa ve hizmetkâra dönüşür, zengin adam yoksul ve muhtaç düşer, bedeni gücüyle dolu olan hastalanıp güçten düşer. Bedene, biçime, üne ya da eyleme dair hayatta süslenmiş olan her ne varsa, bir hâlden bir başkasına geçerken acı bir deneyim sunar. Öyle bir acı ki, bir başkası onları yaşarken önceden görmezden gelmişti. Zira kimsenin hayatını kusursuzca ve kaygısızca sürmesi ender bir şeydir. Aksine, çoğu insan kendi özel yapısına göre zamanların talihleri tarafından değiştirilip durur.

Ben de öngörü yoluyla kendimi anlamaya vardığımda ve Payımdan nasıl bir temel aldığımı gördüğümde, bunun yüzünden başka bir şeyin olmasının imkânsız olduğunu bilerek, ne liderlik peşine düştüm ne makam ne de başka herhangi bir aldatıcı şan. Bol servetin, mülkün ya da kalabalık bir hizmetkâr topluluğunun tutkunu olmadım. Arzunun kölesi olmadım, tanrının bahşetmek istemediği şeyi elde etmek için ne tanrılara ne de insanlara dinsizce yaltaklanmadım.

Tıpkı acımasız bir efendinin bilge bir hizmetkârının, efendisinin huyunu ve yaşayış biçimini kavrayıp, buyuranın emirlerine göre hizmetini nazikçe ve direnmeden yerine getirmesi ve böylece varlığını kedersiz ve zahmetsiz sayması gibi, ben de kendi hizmetimi zahmetli ya da acılı kılmadım. Her boş umuttan ve tasadan kurtularak, Yazgının yasasını korudum. Zira her gün insanın neye katlanması gerektiğini imgeleyerek, talihsizliklerin korkusu daha baştan söner. Çünkü sıkıntı, neşeli bir bekleyişle aşındırıldığında körelir.

Böylece, bir başkasının egemenliği ve otoritesi altında konumlanmış biri gibi, kendi özdenetimi sayesinde hayatının sonunu sessizce ve nezaketle karşılayacaktır. Ama biri deneyimle öğrenmek isteyerek bu şeylerin gerçekte nasıl olduğunu bilmek dilerse, bırakalım deneyimsiz birinin öğütlediği kişilere karşı çıksın ve tersini yapsın.