Francis Bacon'ın (1561-1626) "Sylva Sylvarum" ("Ormanların Ormanı") adlı eseri, ölümünden hemen sonra 1626'da basılmış, doğa dünyasına dair binlerce gözlem ve deneyi 'Century' adı verilen yüzlük gruplar halinde numaralandırarak sunan devasa bir doğa tarihi derlemesidir. Bacon'ın deneysel yönteminin ilkelerini somut örneklerle gösteren eser, modern bilimsel devrimin eşiğindeki en etkili natural philosophy metinlerinden biridir.
Century II'den
Bir Demir ya da Pirinç Çubuk alıp bir ucunu kulağınıza dayar ve öbür ucuna vurursanız, çubuğu kulağa böyle bitişik yapmadan aynı vuruşu yaptığınızdan çok daha büyük bir ses çıkar. Bundan, ve kısmen değinilmiş başka bazı örneklerden şu anlaşılmalıdır: sesler yalnızca düz bir cismin yüzeyinde kaymaz, aynı zamanda cismin gözeneklerindeki tinlerle de iletişim kurar.
Cambridge'deki Trinity Koleji'nde, çatısı zayıf sayılan bir Üst Oda hatırlıyorum; bu oda, odanın tam ortasında bir kolun kalınlığında bir demir sütunla desteklenmişti. Buna vurulduğunda, vurulduğu odada hafif ve donuk bir ses çıkarırdı; ama altındaki odada büyük bir gümbürtü çıkarırdı.
Böylece, genel olarak, seslerin büyütülmesinin beş yolu vardır: yalın kuşatma; genişlemeyle kuşatma; iletim; karşılıklı yansıma; ve duyu organına yaklaşma.
Üst katta hafif bir ses, alt katta büyük bir gümbürtü.
Bu sayfa şimdilik bir önizlemedir. Eserin tam çevirisi yayımlandığında haberdar olmak isterseniz, bültene katılabilirsiniz ↓
Özgün metin (İngilizce)
From Century II.
If you take a Rod of Iron, or Brasse, and hold the one end to your Eare, and strike upon the other, it maketh a far greater Sound, than the like Stroke upon the Rod, not so made Contiguous to the Eare. By which, and by some other Instances, that have beene partly touched, it should appeare; That Sounds doe not onely slide upon the Surface of a Smooth Body, but doe also communicate with the Spirits, that are in the Pores of the Body.
I remember in Trinity Colledge in Cambridge, there was an Upper Chamber, which being thought weake in the Roofe of it, was supported by a Pillar of Iron, of the bignesse of ones Arme, in the middest of the Chamber; Which if you had strucke, it would make a little flat Noise in the Roome where it was strucke; But it would make a great Bombe in the Chamber beneath.
So that there be five wayes (in generall) of Majoration of Sounds: Enclosure Simple; Enclosure with Dilatation; Communication; Reflexion Concurrent; and Approach to the Sensory.
Bu metin neden önemli
Bu bölüm, Bacon'ın karakteristik yöntemini gösterir: soyut bir doğa yasasını somut, çoğu zaman kişisel bir gözlemle temellendirmek. Sesin katı cisimler aracılığıyla nasıl iletildiğini incelerken, Bacon kendi öğrencilik yıllarından bir anıyı aktarır — Cambridge'deki Trinity Koleji'nde bir odanın çatısını taşıyan demir bir sütun, üst katta vurulduğunda hafif bir ses çıkarırken alt kattaki odada gürleyen bir gümbürtüye dönüşür. Bu somut gözlemden yola çıkarak Bacon, seslerin büyütülmesinin beş genel yolunu (yalın kuşatma, genişlemeli kuşatma, iletim, karşılıklı yansıma, duyu organına yaklaşma) sistematik bir doktrine dönüştürür — tikel gözlemden genel yasaya uzanan deneysel yöntemin küçük ama öğretici bir örneği.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
Bu eser Gizli Cemiyetler Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- Sylva Sylvarum (İngilizce, 1626 basım)
- Neşir
- 1626 (ölümünden sonra basım)
- Konum
- Century II, s. 47
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Archive.org (Early English Books taraması)
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Trinity Koleji'nin Demir Sütunu: Sesin Beş Büyütme Yolu. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/bacon-sylva-sylvarum-trinity-demir-sutun-sesin-yollari